የሽያጭ መመዝገቢያ አቅራቢ እውቅና እንዳለው እንዴት ማረጋገጥ ይቻላል

አንቀጽ 4 የሽያጭ መመዝገቢያ ሥርዓት ፈቃድ የሚያገኝበትን ሁኔታዎች ያስቀምጣል፦ የታክስ ከፋዩ መለያዎች በሰነዱ ላይ፣ የተከናወነውንና ያከናወነውን ሰው የሚመዘግብና ለምርመራ መውጣት የሚችል ኦዲት ሎግ፣ አስተናጋጅንና ካሸርን የሚለይ መዳረሻ፣ የተመሰጠረ ግንኙነትና በሚተላለፈው ላይ ዲጂታል ፊርማ፣ እንዲሁም የሽያጭ ነጥቡ ተንቀሳቃሽ ሲሆን ጂኦ-ፌንሲንግ።

በአቅራቢው ላይም የራሱ ሁኔታዎች ይጣላሉ። እነሱም የደኅንነት ማረጋገጫ፣ የመልካም አፈጻጸም ዋስትና፣ እና ኮዱ ከጸደቀ በኋላ አለመለወጡን የሚያረጋግጥ ቼክሰም ናቸው። ካሽ ሬጅስተር የሚገዛ ምግብ ቤት ሁለቱንም ማጽደቅ በአንድ ላይ እየገዛ ነው፤ ከሁለቱ የሚታየው ግን በማሳያ ላይ አንዱ ብቻ ነው።

አንቀጽ 19(1) ግዴታውን የሚጥለው የሂሳብ መዝገብ በሚይዘው ታክስ ከፋይ ላይ እንጂ ሶፍትዌሩን በጻፈው ኩባንያ ላይ አይደለም። የአቅራቢው እውቅና የአቅራቢው ሥራ ነው፤ ተስማሚ ደረሰኝ የመስጠት ግዴታው ግን የእርስዎ ነው፤ እውቅና የሌለው ሥርዓት ደግሞ በሕጋዊ መንገድ ሊሸጡበት የሚችሉት አይደለም።

ስለዚህ እውቅና ሊያገኝ የማይችል ሥርዓት የሚያስከፍለው ተመላሽ ገንዘቡን አይደለም። ሁለተኛውን ግዢ፣ ሜኑውን እንደገና መተየብን፣ ሠራተኛውን እንደገና ማሠልጠንን፣ እና በመሃል ላይ የሚሰጡት ደረሰኝ ሕጉ የሚጠይቀው ያልሆነበትን ጊዜ ነው።

መልሶቹን የሚለየው አምስተኛው ነው። መዝገቦቹን በደንበኝነት ምዝገባ በአቅራቢው ሰርቨር ላይ የሚያስቀምጥ ሥርዓት የሚሰጠው መልስ አቅራቢውን ማመንን ይጠይቃል። በምግብ ቤቱ ውስጥ የሚያስቀምጥ ሥርዓት የሚሰጠው መልስ ግን አይጠይቅም።

አንቀጽ 29 መጀመሪያውን ባለስልጣኑ ለሚያወጣው መርሐ ግብር ይተዋል፤ ለዚህ ዘርፍ ደግሞ ገና አልወጣም። ስለዚህ ዛሬ በአዲስ አበባ ያለ ካፌ ለምንም አልዘገየም። ይህ የሚሰጠው ዕድል ውሳኔውን አንድ ጊዜ የማድረግ ነው። ዘንድሮ በዋጋ ብቻ የተገዛ መመዝገቢያ መርሐ ግብሩ ሲመጣ እንደገና የሚገዛ መመዝገቢያ ነው።

ኢዚማዝ ለመመሪያው ተስተካክሎ ሳይሆን ለመመሪያው ተብሎ የተሠራ ነው፤ ስድስቱ ጥያቄዎች የሚጠይቁትም ልዩነት ይኸው ነው። ገና እውቅና አላገኘም፤ ደረሰኞችንም ገና ለባለሥልጣኑ አያስመዘግብም፤ ይህ ባለሥልጣኑ የማስተላለፊያ ዝርዝሩን ሲያወጣ ይጀምራል። ደረሰኞች አራቱን መለያዎች በወረቀቱም በስልኩም ላይ ይይዛሉ፤ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠርም ተጻፈው። እያንዳንዱ ደረሰኝ፣ ስረዛና ተመላሽ ወደ ሚወጣ ኦዲት ሎግ ይገባል። ሽያጭ የሚመዘገበው በምግብ ቤቱ ውስጥ ባለው መመዝገቢያ ላይ ነው፤ ስለዚህ የአምስተኛው ጥያቄ መልስ መዝገቦቹ መሄድ ወደሚገባቸው ቦታ አስቀድመው መድረሳቸው ነው። መብራትና መስመር ሲቋረጡ መሸጡን ይቀጥላል፤ ከዚያም 72 ሰዓቱን ይቆጥራል።

ስድስቱን ጥያቄዎች ዋጋ ለሚሰጥዎት ለማንኛውም ሰው እንደሚጠይቁት ሁሉ ለእኛም ይጠይቁን። ስለ ሥርዓቱ ያሉት መልሶች በራስዎ ምግብ ቤት ውስጥ ባለ ማሽን ላይ የሚረጋገጡ ናቸው።

ይህ ለምግብ ቤት ባለቤቶች የተጻፈ ማጠቃለያ ነው እንጂ የሕግ ምክር አይደለም። ስለ ራሱ ሥልጣን ያለው መመሪያ 1142/2026 ራሱ ነው፤ በንግድዎ ላይ እንዴት ተፈጻሚ እንደሚሆን ደግሞ የሂሳብ ባለሙያዎ ወይም የገቢዎች ሚኒስቴር ነው።